Công nghiệp chế biến titan: Những hy vọng mới

Ngày tạo: .

Tuy gặp nhiều khó khăn, song tiến độ đầu tư các dự án chế biến sâu theo Quyết định số 104/2007/QĐ-TTg của Chính phủ được nhiều DN tích cực thực hiện đúng hướng và lộ trình cam kết, để hình thành ngành công nghiệp khai thác, chế biến sâu khoáng sản titan tại Việt Nam.

Trữ lượng hàng đầu thế giới

Việt Nam có khoáng sản titan đứng đầu thế giới về trữ lượng và chất lượng. Titan được sử dụng trong các ngành quan trọng như: hàng không, vũ trụ, tàu ngầm, hóa chất và các ngành kinh tế khác.

Theo Cơ quan Địa chất Hoa Kỳ (USGS), trữ lượng khoáng sản titan thế giới hiện khoảng gần 2 tỉ tấn. Các nước có trữ lượng lớn là Trung Quốc, Nam Phi, Ấn Độ, Australia, Brazil… Năm 2007, trữ lượng khoáng sản titan Việt Nam được xác định là 34,5 triệu tấn. Tuy nhiên, theo dự báo mới nhất, Việt Nam có trữ lượng khoảng 658 triệu tấn, trong đó, trữ lượng có thể quy hoạch khoảng 440 triệu tấn. Nếu con số này được khẳng định, Việt Nam đứng thứ 6 thế giới về trữ lượng khoáng sản titan.

Việt Nam có titan gốc và titan sa khoáng. Titan gốc phân bố chủ yếu ở Thái Nguyên, với trữ lượng khoảng 4,8 triệu tấn; titan sa khoáng được phân bố dọc theo bờ biển và tập trung ở các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Bình Định, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bà Rịa - Vũng Tàu… Cả hai loại titan này đều được khai thác lộ thiên.

Các sản phẩm được chế biến từ titan và zircon đang được các DN sản xuất trong nước tiêu thụ ngày một nhiều. Năm 2008, xấp xỉ 30.000 tấn titan pigment, dự báo thời gian tới, tăng trưởng tiêu thụ bình quân từ 15 - 20%/năm. Zircon mịn và siêu mịn tiêu thụ trên 10.000 tấn, đặc biệt là zircon siêu mịn có cỡ hạt từ 1 – 10 mm.

Khai thác Titan tại Bình Định

Đẩy mạnh công nghiệp chế biến sâu

Hiện nay, 32 dự án khai thác titan còn hiệu lực với tổng công suất 1,26 triệu tấn/năm. Đến năm 2020, dự kiến các dự án cấp mới sẽ là 43, với tổng diện tích 27.443 ha. Nhiều năm qua, các DN tuy đã chú trọng đầu tư công nghệ khai thác và chế biến quặng titan nhưng cũng chỉ dừng ở các sản phẩm quặng tinh, làm nguyên liệu và có giá trị kinh tế thấp. Chế biến zircon mới chỉ dừng ở zircon mịn (công nghệ nghiền của Trung Quốc) và zircon siêu mịn (công nghệ của Tây Ban Nha).

Về chế biến sâu, hiện tại mới có 2 nhà máy sản xuất Ilmenite hoàn nguyên công suất 20.000 tấn/năm và 5 nhà máy luyện xỉ đã sản xuất giai đoạn 1, công suất 84.000 tấn/năm. Các dự án Rutil nhân tạo và titan Pigment đến nay vẫn chưa thực hiện được. Có nhiều nguyên nhân, song chủ yếu là không có đối tác chuyển giao công nghệ, đặc biệt, do ảnh hưởng suy thoái kinh tế nên một số dự án chế biến sâu không thực hiện được hoặc phải dừng.

Ngoài ra, thời gian qua, do nhu cầu quặng tinh titan thế giới tăng cao, nên số lượng DN tham gia khai thác, tuyển thô quặng titan tăng khá nhiều. Điều đáng nói, những đơn vị này không đủ tiềm lực chuyên môn. Vì vậy, tình trạng khai thác bừa bãi diễn ra, làm thất thoát tài nguyên, hủy hoại môi trường, xuất lậu quặng thô, gây thiệt hại kinh tế đất nước.

Để quản lý, khai thác, chế biến và sử dụng hợp lý khoáng sản titan, Chính phủ và các bộ, ngành đã có nhiều văn bản chỉ đạo ngành, địa phương và DN thực hiện tốt quy định luật pháp. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 104/2007/QĐ-TTg ngày 13/07/2007 về “Phê duyệt quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng titan giai đoạn 2007 - 2015, định hướng đến năm 2025”. Bộ Công Thương đã quy định phẩm cấp chất lượng khoáng sản trong giai đoạn chưa có chế biến sâu, đồng thời hạn chế, tiến tới dừng xuất tinh quặng Ilmenite và chỉ đạo quyết liệt đầu tư các dự án chế biến sâu.

Theo Viện Khoa học và Công nghệ Mỏ - Luyện kim, nếu sản xuất được xỉ titan hoặc Rutil nhân tạo, giá trị sản phẩm tăng từ 2,5 - 3,5 lần; nếu sản xuất được titan Pigment, giá trị tăng từ 10 - 15 lần; nếu sản xuất được titan kim loại, giá trị tăng ít nhất 80 lần; nếu sản xuất được zircon siêu mịn (từ zircon 65%) giá trị tăng 3 - 4 lần.

Kỳ vọng mới cho công nghiệp chế biến titan

Titan là khoáng sản không tái tạo, quý hiếm nên một số DN trong ngành khai thác titan đã chú trọng đầu tư thiết bị, máy móc hiện đại, lựa chọn công nghệ tiên tiến, thăm dò, đánh giá trữ lượng chính xác nhằm khai thác tận thu triệt để nguồn tài nguyên này. Đồng thời, đầu tư các dự án chế biến sâu làm tăng giá trị gia tăng của sản phẩm.

Thực tế cho thấy, một số DN bắt kịp chính sách mới của Chính phủ về đầu tư chế biến sâu như: Công ty Khoáng sản Bình Định, Công ty Khoáng sản Sài Gòn - Quy Nhơn. Tại Thái Nguyên, Công ty CP Ban tích, Công ty TNHH Xây dựng và Phát triển nông thôn miền núi Thái Nguyên đầu tư các nhà máy luyện xỉ titan, Công ty Cổ phần khoáng sản An Khánh đang chuẩn bị dự án chế biến sâu.

Tại miền Trung, năm 2001, Tổng công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh (Mitraco) đã đầu tư Nhà máy chế biến zircon siêu mịn công suất 10.000 tấn/năm, chất lượng quốc tế, góp phần giảm nhập khẩu loại sản phẩm này. Công ty XNK Quảng Bình đầu tư dự án sản xuất xỉ titan 20.000 tấn/năm; Công ty TNHH nhà nước MTV Khoáng sản Thừa Thiên - Huế xây dựng hai dây chuyền sản xuất zircon giai đoạn 1, công suất 4.500 tấn/năm; dây chuyền và đầu tư dự án luyện xỉ titan công suất 10.000 tấn/năm, chuẩn bị nâng thêm công suất 10.000 tấn/năm.

Công ty Cổ phần Đất Quảng - Chu Lai đã đầu tư Nhà máy sản xuất zircon siêu mịn và Rutil công suất 10.000 tấn/năm và chuẩn bị đầu tư Nhà máy sản xuất Ilmenite hoàn nguyên công suất 30.000 tấn/năm và các dự án chế biến sâu khác. Tại Bình Định, hiện có 3 dự án luyện xỉ đã đi vào sản xuất với công suất 65.000 tấn/năm, Công ty CP Khoáng sản Bình Định, Công ty Biotan, Công ty SOC, sắp tới mở rộng thêm 42.000 tấn/năm với nhiều dự án chế biến sâu như: luyện xỉ titan, titan Pigment...

Khu vực từ Phú Yên đến Bình Thuận, có trữ lượng titan lớn nhất, chiếm hơn 90% trữ lượng cả nước, cũng có nhiều DN đi vào chế biến sâu với đầu tư cơ bản, dây chuyền đồng bộ chế biến ilmenite, zircon, Rutil như: Công ty CP Khoáng sản Bằng Hữu, Công ty CP Đường Lâm, Công ty Tân Quang Cường… Trong đó, Công ty CP đầu tư và thương mại Hợp Long chuẩn bị đầu tư dự an sảnxuất titan Pigment bằng công nghệ Alsher…

Bộ Công Thương đã quy định phẩm cấp chất lượng khoáng sản trong giai đoạn chưa có chế biến sâu, đồng thời hạn chế, tiến tới dừng xuất tinh quặng Ilmenite và chỉ đạo quyết liệt đầu tư các dự án chế biến sâu.

Nguồn: Báo Công thương


Bản quyền © 2012 Công ty cổ phần Kenee Việt Nam Địa chỉ: 38A Lê Văn Huân, quận Tân Bình, HCM - ĐT: +84 8 38100001 - Fax: +84 8 38101555